Senang producties

Creatieve communicatie – Patrick Wouters

Goede geschiedschrijving is telkens weer opnieuw zoeken naar een verhouding tot het verleden. Naar de juiste mix. Inclusief de schaduwkanten. Zo objectief mogelijk. Zonder van te voren opgelegd moreel gelijk. Dat is een vak apart. Sommige historici vinden de manier waarop we nu naar de Nederlandse geschiedenis kijken te activistisch en te opportunistisch. Een voorbeeld hiervan is de discussie over de term Gouden Eeuw of over ons slavernijverleden en moeizaam dekolonisatieproces. Anderen vinden juist dat teveel nadruk ligt op de zonnige kanten. Getuige de reacties op de Canon van de Nederlandse geschiedenis.

Gelukkig bepaalt de overheid en het kabinet niet de inhoud van geschiedenis- en schoolboeken (maar helemaal daarachter verschuilen kan ook weer niet). Het kabinet gaf daarom opdracht de Canon van Nederland herijken. Waarbij nadrukkelijk gekeken wordt naar de schaduwkanten van de Nederlandse geschiedenis. Ook komt er aandacht voor de verhalen en perspectieven van verschillende groepen in de samenleving. Een goede ontwikkeling op weg naar een evenwichtige geschiedschrijving. Hopelijk in een vorm die jong en oud aanspreekt. Want van onze schoolboeken en onderwijs moet je het niet hebben…

4 mei 2020
De Nationale Dodenherdenking van 4 mei 2020 is een mooi voorbeeld van opnieuw zoeken naar een verhouding tot het verleden: “Sobibor begon in het Vondelpark met het bordje Verboden voor Joden.” De toespraak van de koning was raak: ieder woord kwam binnen. “Het minste wat we kunnen doen is: is niet wegkijken. Niet goedpraten. Niet uitwissen. Niet apart zetten. Niet ‘normaal’ maken wat niet normaal is.” De leegte, stilte op de Dam: ik ben er nog vol van.
Aan de overkant, in de Nieuwe Kerk, sprak Arnon Grunberg de 4-meilezing uit. Ook zijn woorden kwamen als een mokerslag binnen: “En het is ook logisch dat als er gesproken wordt over bepaalde bevolkingsgroepen op een manier die doet denken aan de meest duistere tijd uit de twintigste eeuw, als dat gewoon is geworden, er vroeg of laat op die manier ook weer over Joden gesproken kan worden. Voor mij was het van begin af aan duidelijk: als ze het over Marokkanen hebben, dan hebben ze het over mij. ‘Ik kan niet begrijpen, niet verdragen dat men een mens beoordeelt niet naar wat hij is, maar naar de groep waar hij toevallig toe behoort’, schreef Primo Levi in de jaren zestig aan zijn Duitse vertaler. Zijn indrukwekkende lezing vind je hier: Herdenken gaat uit van de vaststelling dat het verleden niet voltooid is…

Hollandse meesters her-zien
Hollandse meesters her-zien is een must see tentoonstelling in de Hermitage amsterdam in Amsterdam (2019 – 2020).

Amsterdam in de 17e en 18e eeuw was niet alleen bevolkt met mensen die je op de schilderijen van de Hollandse meesters ziet (en sinds jaar en dag het beeld van de ‘Gouden Eeuw’ bepalen). De archieven alleen al zijn daar stille getuigen van. De tentoonstelling van Jörgen Tjon Afong laat zien dat een herijking van de Canon van Nederland dringend nodig is. Ik was geraakt door de verhalen en de fotografie. Maar meer nog verontwaardigd door het feit dat we de geschiedschrijving generaties lang voor lief namen. Veel musea die prat gaan op de Gouden Eeuw laten kansen liggen. Ook hierover zeg ik: hou je niet afzijdig. Laat alle aspecten zien en wees niet snel op de tenen getrapt. We kunnen wat dat betreft veel leren van musea in de Verenigde Staten van Amerika en die van het Verenigd Koninkrijk. De Hermitage heeft het goed begrepen (zonder ongemakkelijk te balanceren).

Voor mij is deze tentoonstelling (en vele andere initiatieven waaronder de Black Archives) een inspiratiebron om (in mijn geval) het Indische verhaal door te blijven geven. Als Nederlandse geschiedenis en als migratieverhaal. Daarvoor gebruik ik social media en mijn website als platform. Ik hoop dat we oog en oor hebben voor elkaars verhaal.

Verder lezen en kijken

Meer achtergrondinformatie vind je hier:

Oorspronkelijk geschreven op 2 december 2019. Geactualiseerd naar aanleiding van de Nationale Dodenherdenking van 4 mei 2020.

Blijf thuis!
Samen kunnen we dit aan

Sigmund 25 en 26 april 2020 - Peter de Wit

Sigmund 25 en 26 april 2020 – Peter de Wit

Ik voel me best wel ongemakkelijk als ik langs de waarschuwing rijd: onderweg voor onze boodschappen en die van mijn moeder. Ben ook buiten om mijn gedachten te verzetten en een down en verdrietig gevoel te onderdrukken dat zo nu en dan op popt.
Het is druk. Mensen houden weinig afstand. Het lijkt of niemand het iets kan schelen. Op de weg en op straat. Jammer voor hen dan. Ik neem mezelf in ieder geval serieus en hou afstand en loop met een grote boog om mensen heen.
In de supermarkt houd ik de winkelwagen achter mij in plaats van vóór. Het gezin dat me op de hielen zit moet nu wel 1,5 meter/2 meter aanhouden bij het afrekenen. You wanna save humanity, but it’s people that you just can’t stand, zong John Lennon al in de laatste zomer voor zijn dood: snap er niets van. Is Nederland opeens van de aanraakcultuur? Kluitjesvolk!

Zolang er geen vaccin is blijft deze vorm van lockdown voorlopig bestaan ben ik bang. Met elkaar zullen we de 1,5 meter samenleving moeten vormgegeven. Of we willen of niet. En wie niet wil horen, moet voelen: dan wordt de lockdown alleen maar erger. Ik bang voor opleving en terugval.

De hele mikmak aan festivals, concerten en noem maar op naar het najaar verschuiven heeft totaal geen zin. Horeca open? Voor sommige ondernemers is het mogelijk. Hun creativiteit maakt me blij (slimme voorbeelden uit Azië en USA pikken ze op).

Reizen?
No way! Ik zie mezelf dit jaar niet meer naar Indonesië gaan. Mijn vlucht naar Bali eind april is geannuleerd. Van kennissen uit Surabaya en Jakarta hoor ik hoe vreselijk het is qua aantal besmettingen en doden. Veel inwoners van Java lappen de maatregelen aan hun laars. Ramadan of niet.
Op Bali is de situatie totaal anders. Niet zo zorgelijk naar verluidt. Maar het hele plaatje voor Indonesië is niet compleet. Betrouwbare informatie is niet beschikbaar. De pandemie wordt ook als politiek middel gebruikt. Reken maar dat de werkelijke aantallen minimaal 30% hoger liggen appt een vriend me.
Afijn. Hoe graag ik ook wil: niet ingeënt op vakantie is onverantwoord en zinloos (en het vaccin laat logischerwijs op zich wachten). De zorg in Indonesië kan het niet aan. Dus zoek ik het ook niet op. Hoe graag ik daar ook enkele projecten had gesteund, want ook daar is de financiële situatie vreselijk. Waar niet momenteel 😦
Moet het hoogseizoen als verloren worden beschouwd?

Mijn Instagramaccount wordt momenteel gespamd met advertenties van mondkapjes en ander persoonlijke beschermingsmiddelen. Mijn bestelling is al een maand onderweg. Ik wil niet onbeschermd op pad  (voor mezelf en anderen) en zeker niet in het OV. Tenminste niet nu… de trams in Den Haag zitten schrikbarend vol en de mensen dicht op elkaar. Onbegrijpelijk.

In de lift van ons appartement mag telkens maar één stel of 1 persoon. Twee oudere bewoners willen serieus instappen tijdens een tussenstop. “Wil je niet met ons in de lift?”
“Nee!”, zeg ik resoluut. De man lacht. De deuren sluiten zich.
“Ik vind het zo overdreven”, hoor ik zijn vrouw nog net zeggen.

Ik voel me niet schuldig als Scott en ik in de avond een lange autorit maken door Den Haag. Toerend door mijn geboortestad langs lanen en mooie nieuwe en oude wijken. Genietend van de zon, fascinerende bouwstijlen en het besef dat we het goed hebben en mazzel.

Woensdag 8 april 2020 

Het gedrag van Nederlandse weggebruikers zegt alles over hoe we ons gedragen tijden de coronacrisis: geen afstand houden, bumperkleven, elkaar de ruimte niet geven. In de supermarkten is het niet anders. In het openbaar vervoer dito. Zelfs nu. Het besef dat het anders moet dringt langzaam tot de mensen door. De 1,5 metersamenleving (ik hou zelf ruim 2 meter aan) heeft zijn intrede gedaan. Ik schud mijn hoofd bij het zien van sommige lege vakken in de supermarkten. Probeer al weken desinfecterende handsoap te scoren. Uiteindelijk maar een 5 literfles besteld via een Haagse boekhandel(!) want de schappen in alle supermarkten in mijn stad bleven leeg. Toiletpapier hoef ik niet in grote voorraad te hebben. Indische mensen kennen sinds jaar en dag de botol cebok of de toiletdouche.

De crisis zorgt voor een herstart op vele vlakken. Mother Nature vaart er wel bij en komt op adem. En wij mensen stellen ons de vraag: dit kan zo niet meer. De manier waarop we met elkaar leven en omgaan. De manier waarop produceren (overproductie). De manier waarop we met dieren omgaan (ik ben zo goed als vegan). Het is weer tijd voor de economie van het genoeg. Tijd voor bezinning. En als we niet luisteren, zullen we moeten voelen: moeder natuur dwingt ons daartoe. Neemt niet weg dat de klap groot is. Want wat als je niet thuis kunt werken? Omdat de combinatie werk en privé uit de hand loopt? Dat mensen hun werk verliezen en de economie een optater krijgt. Ik klap mee voor iedereen die werkt in de vitale werkprocessen, in de zorg, in het onderwijs. Maar het geeft iets ongemakkelijks. Mensen die zonder persoonlijke beschermingsmiddelen moeten werken. Als dit voorbij is, hoop ik dat wat krom is, recht wordt gezet.

Vrijdag 17 april 2020 

My loved ones

Ik heb geen idee van de dagen meer. In mijn vrije tijd schrijf ik verder aan mijn boek. Ik ben gezegend met een fijne, lieve partner. Zou met geen ander in quarantaine willen zitten. Dankbaar dat we in een ruim en licht appartement wonen. Mijn kinderen mis ik enorm. Op mijn verjaardag kreeg ik onverwachts bezoek van ze. Dat ontroerde me enorm. Echt vreemd om in je huis dan afstand te moeten bewaren.

Toch zie ik voordelen van deze intelligente(!) (zeg maar gerust ontwrichtende) lockdown. Wie niet met zichzelf of anderen kan samenleven heeft het zwaar. We zijn sociale wezens. Dus sociale isolatie is niet natuurlijk, maar gelukkig kan ik goed lange tijd op mezelf zijn. De ouders met jonge kinderen benijd ik niet. Inspirerend hoe sommigen het oppakken. En dan de horeca. Sommige Haagse ondernemers hebben gelijk werk gemaakt van de nieuwe werkelijkheid. We steunen er twee door regelmatig wat bij ze af te halen.

Room with a view

Ik ben gefocust. Thuiswerken profiteert ervan. De contacten met collega’s zijn intensiever. Op afstand, maar dichterbij dan ooit. Die samenhorigheid is bijzonder. Ik vind mezelf productiever en efficiënter. Even geen last van onze vergader en e-mail gedreven werkcultuur, met zo weinig tijd voor reflectie en waar we voortdurend als de brandweer lijken uit te rukken. Of lijkt dat maar zo? Nog steeds wordt veel overlegd en vergaderingen achterelkaar gepland. Zonder de broodnodige tijd voor verwerking. Natuurlijk moeten sommige zaken met stoom en kokend water worden uitgevoerd. Maar voor het overige is dat echt niet nodig. Het is tijd voor vertraging. Drukverslaafd of niet: deze crisis is een harde reset. Nodig voor verandering en groei. Een pas op de plaats. Verander je mee? Groei je mee?

Cover Panorama 9 december 1967

Of Zwarte Piet racistisch is, heb ik hem nooit kunnen vragen. Wel legt de hele zwarte-piet-discussie in Nederland nare racistische tendensen en structuren bloot, die mij enorm raken. Je merkt offline en online dat nogal wat Nederlanders hun eigen geschiedenis niet kennen of willen kennen. Of het nu gaat om het slavernijverleden of het koloniale verleden: aanpassen en muilhouden lijkt ook anno 2019 het devies. Verpest een kinderfeest niet en blijf van onze tradities af.
Ik schrik ervan. Wat het met mensen doet. Wat er sinds jaar en dag gebeurt. Niet alleen op de voetbalvelden.
De discussie raakt mijzelf enorm. En niet alleen om (zoals wordt beweerd) dat ik een zwarte partner heb of een Indische achtergrond.

Blijf niet aan de kant staan
Begin jaren tachtig schreeuwden we moord en brand als Hans Janmaat van de Centrum Partij en Centrum Democraten fulmineerde over buitenlanders, vluchtelingen en migranten. Zijn gedachtengoed en taalgebruik is gewoonweg mainstream geworden. Zeker na Paars 2 en nine-eleven. In de Tweede Kamer kunnen haatzaaiers gewoon hun parlementaire gang gaan. Hetzelfde geldt voor Pegida, Blokkeerfriezen, Haagse en Brabantse hooligans om er een paar te noemen. En velen houden zich afzijdig. Zelfs ik. Zelfs ik hield soms mijn mond. Schikte in. Vond de woorden niet. Durfde niet. Nu doe ik dat niet meer. Afzijdigheid werkt juist polarisatie, intimidatie discriminatie en geweld in de hand. Blijf niet aan de kant staan. Veroordeel het geweld.

Het VN-Comité bij het Internationaal Verdrag tot uitbanning van rassendiscriminatie en in Nederland het College van de rechten van de mensen spraken zich allang uit over de discriminerende aspecten van Zwarte Piet. En ook het kabinet erkent dat negatieve stereotyperingen discriminatie in de hand werkt (lees Zwarte Piet vertolkt en verbeeld met dikke rode lippen, en gouden oorringen.
Het land van het wijzend vingertje, Nederland, verdraagt terechtwijzingen van anderen heel slecht. We vinden dat heel lastig.

In het Vonnis in kort geding van 14 november 2018 van de Rechtbank Noord-Holland over de zaak die de Stichting Majority Perspective aanspande tegen een reeks instellingen waaronder de Nederlandse Staat staat het al haarfijn: de ‘traditionele’ zwarte piet is niet langer houdbaar. Of je het leuk vindt of niet.

Een inclusief Sinterklaasfeest
Sinterklaas is Nederlands erfgoed. Zwarte Piet is Nederlands sterfgoed. In plaats van kinderen te beschermen tegen de grote leugen: kinderen op hun achtste (?) te vertellen dat hij niet bestaat, kunnen we ook zeggen: Sinterklaas heeft bestaan en omdat te vieren, is het Sinterklaasfeest ontstaan. Hoe moeilijk is het dan om op die manier een kinderfeest vorm te geven? Inclusief. Voor iedereen. Dan hoef je kinderen ook het verschil niet uit te leggen tussen de televisiesinterklaas en de Sinterklaas die de school of het winkelcentrum bezoekt. Of waarom tante Co zich verkleedt als roetveegpiet. Of leg je jouw kinderen liever uit waarom veel zwarte kinderen gebukt gaan onder het Sinterklaas-‘feest’?
Is het zo moeilijk om empathisch te luisteren naar de tegenstanders van zwarte piet?  Met ganstrekken en andere kwelspelen zijn we toch ook gestopt? Een kleine moeite met een groot resultaat.

Through the lens

Patrick Wouters - Senang producties

My serie of #portrait #photography. Show case on my private #Instagram account: (Senangproducties)
Model: Ibu from Bali at #lakebuyan and #laketamblingan #tamblinganlake #throughthelens #alenstale #throughthelensphotography
#instagood #instadaily #photooftheday #portraitphotography #sonya6000 #love #nofilter #beautiful #grandma #Bali #Indonesia.
Made during the photography tour with @yandeardana
Highly recommended when you are visiting Bali

© Patrick Wouters Photography.
No duplication without permission.

In het Cultuurpaviljoen van de 59e Tong Tong Fair was van 25 mei tot en met 5 juni 2017, de tentoonstelling Naar Holland te zien. Een tentoonstelling over de komst van honderdduizenden Indische Nederlanders. Spreken we van repatriëring, migratie, of vlucht? Waarom kozen zij niet voor het nieuwe Indonesië? Patrick Wouters bracht onderstaande foto’s en tekst in. Het Indische verhaal van zijn ouders, Schelte Wouters en Marijke Wouters-Pernet.

Marijke Pernet, vertrok in 1958 met haar moeder en beide zusters naar Nederland. Zij moesten weg uit Surabaya: ‘Indo’s werden niet meer getolereerd en zelfs ernstig gediscrimineerd. Onze baboe deed de boodschappen; wijzelf werden niet meer geholpen in de winkels. Patricks ouders, die zich altijd Nederlander hebben gevoeld, hadden overigens altijd al het plan om naar Nederland te gaan.’ Vader Pernet bleef op verzoek van zijn werkgever nog twee jaar in Indonesië, om kennis over te brengen op zijn opvolgers. Hij voegde zich in 1960 (twee jaar later) bij zijn gezin, dat bij aankomst in Eindhoven was gehuisvest in een zogenaamde nissenhut, bouwvallige noodopvang met golfplaten daken, na de Tweede Wereldoorlog gebruikt door Amerikaanse militairen. Later kregen zij een behoorlijk huis.

De eerste sneeuw. Mijn vader kwam in 1958 vanuit Indonesië terecht in een contractpension in Noordwijkerhout.

Marijkes aanstaande, Schelte Wouters (1932-2013), vertrok in 1958 met de SS Waterman, omdat hij bij zijn verloofde wilde zijn, maar ook omdat het (politieke) klimaat voor Indo’s en (Indische) Nederlanders in Indonesië ronduit slecht was; blijven was geen optie meer. Hij kwam terecht in contractpensions; eerst in Noordwijkerhout en vervolgens in Den Haag. Hij was er met vrienden: voor hem was het een groot avontuur en hij kreeg goede kansen op werk. Marijkes ouders besloten in 1962 naar de VS te emigreren, en bouwden daar een geweldig bestaan op. Zij hadden genoeg van Nederland waren en verbolgen over het feit dat alle steun voor de overtocht, kleding en woninginrichting terugbetaald moest worden.

Marijke en Schelte bleven: hun zoon Patrick was net geboren, Schelte kreeg een baan bij Philips in Den Haag. Zij kozen voor zekerheid, niet voor avontuur. Bij geen van allen heeft angst ooit een rol gespeeld in hun overwegingen. Maar terug naar Indonesië wilden zij niet, zelfs niet voor vakantie.

De sfeer onder de Indo’s was heel goed, aldus de familie Wouters; er heerste een mentaliteit van aanpakken, men steunde elkaar onderling en er werd gefuifd. Deze foto is gemaakt op de twintigste verjaardag van Marijke Pernet (Patricks moeder), 15 augustus 1959. Zij (met sigaret) staat in het midden op de foto, met haar verloofde, Schelte Wouters. Op de achtergrond zijn de nissenhutten zichtbaar.

Spijtoptanten: Nederlandse politici zagen aanvankelijk geen plek voor spijtoptanten in Nederland. Druk vanuit de publieke opinie bracht daar verandering in. Schelte Wouters probeerde in 1960 met hulp van De Telegraaf de politiek te overtuigen om zijn moeder, stiefvader, broer en zussen in Nederland te accepteren; zij hadden een zware tijd in Surabaya. In 1961 kon zijn moeder met haar tweede man naar Nederland komen.

Schelte Wouters had het enorm naar zijn zin bij Pension Krüger in Den Haag. Hij (rechtsachter) is hier gefotografeerd op zijn zesentwintigste verjaardag, 20 november 1958.

Meer informatie over de tentoonstelling en de follow up vind je op de website van de Tong Tong Fair. Met dank aan Esther Wils (eindredactie).

In het kader van het onderwerp Diversiteit en Inclusie publiceer ik op LinkedIn, Facebook en WordPress  nieuwe en eerder gepubliceerde artikelen over het Indische verhaal.

%d bloggers liken dit: