Senang producties

Creatieve communicatie – Patrick Wouters

Ik herdenk 2020

Patrick Wouters - Senang producties

Sinds jaar en dag sta ik op 15 augustus op mijn manier stil bij het einde van de Tweede Wereldoorlog. Ik schrijf hierover altijd vanuit het perspectief van mijn Indische ouders en grootouders die de Japanse bezetting en de bersiaptijd hebben doorstaan. Zonder daarbij de Indonesische kant van het verhaal uit het oog te verliezen.

Mijn vaders vader stierf op zijn 42e onder erbarmelijke omstandigheden in Japans krijgsgevangenschap.
Wie mij kent, weet ook dat ik kritisch denk (en schrijf) over kolonialisme, over het geweld aan beide kanten enzovoort. Over eerlijke geschiedschrijving, inclusief de zwarte bladzijden. Telkens is er wel een aanleiding om dit Nederlandse geschiedenisverhaal te vertellen. Vanuit verschillende perspectieven én groepen in de samenleving.

Na de crematie van mijn vader, legde ik het familieboeket bij het Indisch monument

Het Indisch monument in Den Haag
Eén van de plekken waar ALLE slachtoffers van de oorlog in Japan (in Nederland en Indonesië) worden herdacht. De ambassadeur van Indonesië is één van de kransleggers. Het is geen monument dat onze aanwezigheid in de Oost verheerlijkt. Niets van dat alles.
Het bekladden van het Indisch monument door een organisatie waarvan de naam niet de moeite van het noemen waard is, is er één uit een reeks laffe acties van mensen die waarschijnlijk niets anders in hun leven te doen hebben. Tegen deze domheid is geen kruid gewassen.
Offline en online worden discussies over racisme, kolonialisme enzovoort momenteel steeds heftiger. Het krijgt trekken van een gesprek tussen doven…

Eerder schreef ik: goede geschiedschrijving is telkens weer opnieuw zoeken naar een verhouding tot het verleden. Naar de juiste mix. Inclusief de schaduwkanten. Zo objectief mogelijk. Zonder van te voren opgelegd moreel gelijk.
Een vak apart. Voor herdenken geldt feitelijk hetzelfde. De Nationale Dodenherdenking van 4 mei 2020 is hiervan een geslaagd voorbeeld. Gelukkig zijn er veel journalisten en wetenschappers die op deze manier hun vak verstaan. Dat is na 75 jaar alleen maar toegenomen.

Voor wie wil verder lezen (eerdere publicaties)
Ná de oorlog met Japan brak de Bersiaptijd aan, gevolgd door de Indonesische revolutie, de tijd waarin Indonesië zich terecht losmaakte van Nederland en Nederland krampachtig met groot oorlogsgeweld Indië wilde behouden. Voor alle inwoners van Indonesië, Indonesiërs, (Indische) Nederlanders, etc. liet dat littekens achter. Over deze geschiedenis, en mijn persoonlijke zoek- en ontdekkingstocht naar mijn (Indische) achtergrond blijf ik schrijven. Als Nederlandse geschiedenis én als migratieverhaal. Ook niet kiezen (zoals veel Indo’s en Indische Nederlanders in de jaren veertig en vijftig deden is een keuze en een verhaal apart…).
Ik hoop dat we oog en oor hebben voor elkaars verhaal:
Gevangene 184 (over mijn opa die de Japanse bezetting niet overleefde).
De laatste les
Migratie gezin Wouters – Pernet

Zelf hou ik namelijk twee meter aan.
De-geef-elkaar-de-ruimte-samenleving mag van mij absoluut het nieuwe normaal worden. Ik snap niet waarom we graag hutje aan mutje zitten aan het strand, in café’s, restaurants en op campings. Om maar wat te noemen. Of elkaar voor de voeten lopen en rijden in de supermarkt en in het verkeer. Geef elkaar lucht en ruimte.

Stay alert, follow the recommendations staat in de Portugese folder die de stewardessen uitreiken. De aanwijzingen in Porto, Portugal wijken niet af van die van Nederland: er wordt zelfs twee meter afstand van elkaar gehouden. Opvallend is dat het dragen van mondkapjes op straat en binnen openbare ruimtes door iedereen gedaan wordt. Ook afstand houden. Geaccepteerd door jong en oud. Zelfs de toeristen houden zich eraan. Ik nam het waar tijdens mijn tiendaagse vakantie. Ik hield me er met alle gemak aan. Draag je geen mondkapje, dan kom je nergens in.

“Moet je zonnodig reizen?”
Na een relaxte uitrustvakantie in een andere omgeving dan Nederland zeg ik volmondig ja. Alleen zijn met mezelf. Even loskomen van partner en werk is gezond. De werkelijkheid van de afgelopen maanden beschouwen van een afstand: ik raad het je aan. Bovendien was ik vermoeider dan ik zelf dacht.
 
Wie zakelijk reist of voor plezier, volgde de afgelopen maanden op de voet de wekelijkse updates van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Maar ook die van de overheid buiten Nederland. De no go gebieden zijn zonneklaar: Azië, Afrika, de USA, zeg maar alles wat code rood of oranje kleurt buiten én binnen Europa. Mijn Balivlucht (geboekt in januari) werd door KLM geannuleerd. Lissabon (regio en stad) werd enkele weken na mijn boeking code oranje. Enkele dagen voor vertrek boekte ik mijn trip om naar het veilige Porto in het Noorden van Portugal. Met de opgedane kennis van COVID-19 durf ik te vliegen, te reizen naar groen of geel gebied. Drie maanden geleden dacht ik daar anders over.

Saudade
Zo’n Portugees woord dat zich niet laat vertalen: je voelt het. Meevoerend op de klanken van de fado: wat je thuislaat is meegenomen (niet mijn woorden, maar citeer ze graag).
Portugal. Dichter-arts Jan Slauerhoff schreef er lyrisch over. Zijn gedichten zijn vertaald in Portugees en op muziek gezet. Fadozangeres Cristina Branco vertolkt ze. Het bleek een lokroep.

De wijk Ribeira

Voor mijn gevoel ‘moest’ ik naar Portugal. Pas onlangs drong tot mij door dat mijn overgrootmoeder langs moederskant (geboren in 1880 in Kudus, overleden in Surabaya in 1935) een Portugese naam draagt: Simao. Naar alle waarschijnlijkheid (schriftelijk bewijs is beperkt) heeft zij Portugees bloed, waardoor een link met de Molukken niet moet worden uitgesloten. De Portugezen veroverden in de 16e eeuw Ambon. Simao is Portugees voor Simon (oorspronkelijk een patronymicum). De familienaam kwam voor in centraal, midden Java (Semarang, Jepara en Kudus) en op Ambon. In de Ambonsche Historie van Rumphius (1672 – 1679) staat de familienaam Simao genoemd.Of mijn overgrootmoeder afstamt van (bijvoorbeeld) Capitao Simao die zich rond 1512 op Ambon vestigde, heb ik nog niet kunnen achterhalen. De Portugezen vermengden zich al gauw met de lokale bevolking. Zeker is wel dat op Ambon geboren Simaotelgen (geboren in de 18e eeuw) naar Java vertrokken. Rond 1801 en 1813 kwamen zij aan in Semarang en Jepara volgens een volkstelling die ik online vond.
Het is niet moeilijk hierover te mijmeren aan de voet van de oude vuurtoren aan de kust van Porto terwijl de golven van de Atlantische oceaan kletteren tegen de kant. Melancholie is altijd een medereiziger.

De Farol da Senhora da Luz

Geheim Porto,
langs de oever van de Douro,
vechtend tegen verval,
restaureert met Europees geld
tegen de klippen op.
Vergezicht van hijskranen,
werelderfgoed in de steigers.


Een verborgen gem van Europa? Een mysterieuze stad? Waar je ook loopt, welke zijstraat je ook pakt: er valt overal iets te zien. Snap waarom mensen verliefd raken op deze stad. Mijn stappenteller slaat op hol. Ik hou van straatfotografie en hier leef ik me uit. Op de tijdstippen dat ik buiten ben is het rustig. Deze vakantie maakte ik vooral contact met mezelf. Een manier om de afgelopen maanden te verwerken. Anders dan in Indonesië (2019) hou ik hier letterlijk en figuurlijk afstand.

Uitgerust keer ik terug naar huis. Het contrast met Portugal is direct opvallend groot. Ik verwonder me over de vrij laconieke, onvoorzichtige en onverschillige houding ten opzichte van de COVID-19 maatregelen. Van jong én oud.
Ik verwed er een fles port om dat Porto momenteel veiliger, gedisciplineerder is dan Zuid-Holland. Maar dat kon natuurlijk alleen zover komen om de opleving van afgelopen juni in te dammen.
“Voorzichtigheid nu is beter dan spijt achteraf”, zei de minister-president. Helaas worden we onvoorzichtiger en leren we niet echt van situaties om ons heen. Ik denk dat wij mensen sturing en richting nodig hebben. Duidelijkheid en grenzen. Qua leiderschap vraagt dat een sterk staaltje zeemanskunst. Het aan de mensen zelf overlaten in tijden van een pandemie? Staan de beste stuurlui aan wal?

Porto aan de Dauro rivier

Meer foto’s te zien op mijn (besloten) Instagrampagina: https://www.instagram.com/senangproducties/

Fotografie
© Patrick Wouters Photography

Trump weg

Patrick Wouters - Senang producties

Eerlijk is eerlijk. Liefst woonde ik aan de John F. Kennedylaan en nog liever aan de Barack Obamalaan. Mijn appartement staat echter al vijftig jaar aan de Thomas Jeffersonlaan. Genoemd naar de derde president van de Verenigde Staten van Amerika die ook slavenhouder was. Voor velen een ‘briljante’ man die gelijkheid preekte maar er zelf geen boodschap aan had.

Ik ben niet zomaar voor straatnaamverandering. Dat wordt in Rijswijk sowieso onbegonnen werk met straten genoemd naar personen met een relatie tot voormalig Nederlands-Indië zoals Generaal Spoor en Hendrik Colijn. Gelukkig is er ook een Pa van der Steurlaan en Van Mooklaan, maar dat is voor een ander blog. 😉

Waar ik wel voor ben?
Ons een spiegel voorhouden. Zoals TV host Shannon LaNier deed. Hij is het zesde achterkleinkind van Thomas Jefferson en zijn slavin Sally Hemings. Op een geweldige manier geportretteerd door de Britse fotograaf Drew Gardner die nakomelingen vastlegt van beroemde Amerikanen en Europeanen.

Left: Rembrandt Peale’s Thomas Jefferson (1800); right: Shannon LaNier. Photo © Drew Gardner. Courtesy Smithsonian Magazine.

De foto van Gardner staat in het Julinummer van Smithsonian magazine:
“I didn’t want to become Jefferson,” LaNier said. “My ancestor had his dreams — and now it’s up to all of us living in America today to make sure no one is excluded from the promise of life, liberty and the pursuit of happiness.”
LaNier co-authored a book about his family, “Jefferson’s Children: The Story of One American Family,” also said of the third U.S. president, “He was a brilliant man who preached equality, but he didn’t practice it. He owned people. And now I’m here because of it.”

LaNier posted the photos of himself and Jefferson on Instagram, saying the magazine article “is helping hold a mirror” to America,.
The side-by-side images show that Jefferson “not only took part in creating this country but also it’s people… black, white, brown, yellow & red!”


Shannon LaNier wil de geschiedenis niet uitwissen. Hij wil het volledige verhaal vertellen. Erover getuigen en reflecteren. Een mooie manier om alle kanten van de geschiedenis te belichten. Ook de zwarte bladzijden. Eerlijke geschiedschrijving vaart daar wel bij. Maar ook het goede én moeilijke gesprek over racisme, ongelijkheid, diversiteit en inclusie.

Bron citaat: https://www.smithsonianmag.com/

Ik hikte er niet tegenaan iets te schrijven over hoe ik me de afgelopen dagen voelde. Schrijven is een tweede natuur. Stelde het desondanks steeds weer uit.
Het was een week van ups en downs. Een week van vele gezichten waarin ik vermoeidheid, die al langer sluimerde steeds wegdrukte. Het viel me pas op toen ik voor de derde keer de gezellige theebezoekjes aan mijn moeder oversloeg die nota bene drie blokken verderop woont: want even geen puf.

Positiviteit, adrenaline en energie (jawel) genoeg. Tandje erbij? Geen probleem. Ik ben dankbaar voor het fijne werk dat ik heb. Als (communicatie)adviseur ben ik betrokken bij diverse projecten (op de voor- en achtergrond). Daarnaast in mijn rol als dagvoorzitter/host (ook als free lancer) tot in november ‘geboekt’. De afgelopen vier maanden leidde en begeleidde ik veel online bijeenkomsten. En kreeg ik kansen om te groeien in oude en nieuwe vaardigheden. Maar de grens werk en privé werd de afgelopen vier maanden heel dun. Mijn vaste vrije dag schoot er (bewust en onbewust) vaak bij in.
Blij dat ik vakantie gepland heb. Ook al annuleerde ik mijn reis naar Bali en inmiddels staat ook mijn Lissabontrip op losse schroeven (al is er toch een kans dat reizen later deze maand weer mogelijk is).

#Mijmermoment

Laat ik vooropstellen: thuiswerken is wat mij betreft de norm. De voordelen wegen niet op tegen de nadelen (bijvoorbeeld de hele reeksen van intensief videobellen). Vind mezelf veel productiever en efficiënter. Geen afleiding. Meer focus.
Heb een optimale thuiswerkplek waar ik praktisch het grootste deel van de dag doorbreng. Ook na werk. Ik kom de laatste weken amper buiten. En dat is het verraderlijke.
Mijn partner zegt dat ik meer uren draai dan normaal en nauwelijks van mijn werkplek kom. ’s Avonds ben ik best wel afgepeigerd (gisteravond gaf ik dat pas toe), maar zit nog steeds in hetzelfde hoekje te lezen, te schrijven of muziek te beluisteren. Op de een of andere manier laad ik me op deze manier toch weer op. Muziek is een levenselixer en uitgeschreven en uitgelezen raak ik nooit.

Vanmiddag, vrijdagmiddag is zo’n resetmoment voor mij. Ik kom net van buiten. Gewandeld in het groen. Even het hoofd leeggemaakt. Ook een moment om de agenda tot aan de vakantie onder de loep te houden: welke deadlines zijn er nog? Waar moet ik dagdelen blokken? Is er genoeg voorbereidingstijd tussen de overleggen in? Enzovoort. Bovendien zie ik volgende week de meeste teamleden tijdens onze eerste live samenkomst sinds lange tijd. Kijk ernaar uit.

Morgen weer een nieuwe dag. Je kunt altijd overnieuw beginnen. En dat is wat ik ga doen.
Enjoy your weekend in good spirit!

In my hometown

Lost and found

Patrick Wouters - Senang producties

Dirk Emile Van Gaasbeek

Dirk Emile van Gaasbeek, het jongere broertje van mijn oma, raakte tijdens de Tweede Wereldoorlog als KNIL-soldaat op 21-jarige leeftijd vermist op Sumatra.

Bij ieder bezoek aan mijn oma in Amerika trok deze foto in de slaapkamer van mijn grootouders mijn aandacht.
Door een toevallige samenloop van omstandigheden stuitte ik op zijn laatste rustplaats: het Nederlands ereveld Leuwigajah te Cimahi (Java). Niemand van zijn nabestaanden heeft dit bij mijn weten ooit geweten. Door de schrijffout (de toevoeging ‘van’ ontbreekt) dook hij niet eerder op in mijn zoektocht. Ook vond ik hem (nog) niet in de militaire stamboeken omdat de aanleiding ontbrak: Emile was immers vermist…

Met mijn oma kan ik dit nieuws helaas niet meer delen. Zijn overleed in 2017 in Californië.
Ik ben blij dat ik voor haar broertje dit virtuele monumentje mag oprichten.

Dirk Emile Van Gaasbeek Geboren op 7 november 1922 te Ambarawa (Java)
Overleden op 7 oktober 1944 te Kuala Simpang (Sumatra)

Zijn ouders waren: Dirk Hendrik Jacobus Van Gaasbeek. Geboren 23 januari 1880 te Bengkalis (Sumatra). Overleden 26 december 1926 te Soerabaja.
Johanna Maria Carolina Simao. Geboren 19 april 1887 te Koedoes. Overleden 3 juli 1935 te Soerabaja
(Waarschijnlijk is zijn moeder rond 1880/1881 geboren en in 1887 erkent. Johanna Simao heeft Portugees bloed, maar er is ook een lijntje met de Molukken).

Foto
Weemoed is een foto van voor twintig jaar.
Familie, nog samen, nog gezond.
Is toen. Met een lijst van nu errond.
Het nu houdt het verleden bij elkaar.

Gedichtfragment van Herman de Coninck
uit: Met een klank van hobo (1981)

De ouders van Dirk Emile (mijn overgrootouders langs moederskant). Inzet 1: zijn drie oudere zusjes; de middelste is mijn oma. Inzet 2: Kaliemag, Tjang Koedoes, de moeder van Johanna Van Gaasbeek – Simao. Tjang Koedoes is hun oma (mijn betovergrootmoeder).

Inmiddels heeft de Oorlogsgravenstichting de naam op het kruis aangepast naar aanleiding van mijn posts op social media.

Complottheorie

Patrick Wouters - Senang producties

Meme made by Michael J. Farrand

Beste oom Tjoek,

Ik noem u oom uit respect. Ook al bent u geen familie. Ik noem u Tjoek omdat niemand mag weten dat u Ferry heet.
Wilt u:

  1. Mijn moeder geen mail en appjes meer sturen van complot- en samenzweringstheorieën over Covid19 & Bill Gates, nine-eleven, de Illuminati en 5G?
  2. Haar niet meer taggen op Facebook bij bizarre filmpjes, fake en Fox news om haar te overtuigen van uw gelijk? Mijn moeder is 83, heel scherp en bij de pinken, maar breng haar aub niet in verwarring. U woont sinds 1960 in Amerika. Dus stop met delen van berichten op Facebook en Messenger van Baudet, Naninga, Wilders en Trump.
    Oh Ja: Paul McCartney is niet dood. Hij leeft. En Black lives matters!

Dank u wel. Hartelijke groeten uit Nederland, Erik.

Ps. Erik is één van de hoofdpersonen uit Patricks boek Foto van vroeger. Maar eigenlijk heet ik anders.

English version:
Dear Uncle Tjoek,

I call you uncle out of respect. Even we are not related. I call you Tjoek because no one should know that your name is actually Ferry.
Would you please:

Do not send my mom emails and messages about conspiracy theories on Covid19 & Bill Gates, nine-eleven, the Illuminati and 5G?
Stop tagging her in Facebook posts with bizarre videos, fake and Fox news to convince her that you are right?
My mom is 83, very sharp and on the ball, but please don’t confuse her. You live in America since 1960. So stop sharing messages on Facebook and Messenger from Dutch right wing idiots like Baudet, Nanninga, Wilders and the biggest fool and liar of the universe: the real Donald Trump?
Oh yeah: Paul McCartney is not dead. He’s alive. And Black lives matters!

Thank you. Kind regards from the Netherlands, Erik.

Ps. Erik is one of the main characters in Patrick’s novel: Photo from the past. But actually I have a different name. 😉

%d bloggers liken dit: